# Kıbrıs Ağzı Sözlüğü: 'Napan?' Diyenlere Rehber

> Gancelli, gabira, zibil, 'gel be bura': Kıbrıs Türkçesinin Türkiye'den ayrılan kelimeleri ve kuralları — soru -mI'sız sorulur, kahve 'gave' olur.

- Canonical: https://www.kiprarent.com/rehber/kibris-agzi-kelimeler/
- Updated: 2026-06-13
- Language: Turkish
- Publisher: Kipra Rent A Car — https://www.kiprarent.com/

---

Türkiye'den gelen ziyaretçinin Kıbrıs'ta yaşadığı en tatlı yabancılık
dilseldir: her şey Türkçe ama bir şeyler başka. Kahve "**gave**"
olur, soru "-mı"sız sorulur, kapı "**gancelli**"den açılır. Bu sayfa
o farkın saygılı bir sözlüğüdür — Kıbrıs ağzı bozuk Türkçe değil,
adanın tarihini taşıyan **kendi ağzıdır** ve dilbilim literatüründe
hatırı sayılır yeri vardır.

## Üç kural, bütün fark

Dilbilimcilerin en çok andığı üç özellik (akademik kaynaklarla):

1. **Soru vurguyla kurulur, "-mı"sız:** "Yemek yeyceñ?" (yiyecek
   misin?), "Dün geldiñ?" (dün mü geldin?). İlk duyuşta cümle düz
   gelir; soru, ezgidedir.
2. **Geniş zaman, şimdiki zamanın işini görür:** "Gazedda okurum"
   (gazete okuyorum), "Başım ağrır" (başım ağrıyor).
3. **k sesi g'ye yumuşar:** kahve→**gave**, kendi→**genni** ("Bas
   basdı gendini" = otobüs ona çarptı). Ses bilgisinin imza özelliği.

## Sözlük: tezgâhta, sofrada, sokakta

| Kıbrıs ağzı | Türkiye Türkçesi |
| --- | --- |
| **napan?** | nasılsın / ne yapıyorsun |
| **gancelli** | bahçe kapısı (Rumca'dan) |
| **gabira** | kızarmış ekmek dilimi |
| **garavulli** | salyangoz |
| **zibil** | çöp |
| **gave** | kahve |
| **garyola** | karyola/yatak (İtalyan izi) |
| **bullim** | canım/cicim (sevgi sözü) |
| **hade** | hadi |
| **bas / zip** | otobüs / fermuar (İngiliz dönemi) |

Ve cümle kalıbının yıldızı: "**gel be bura**" (gel buraya) — ada
ağzının ünlem dokusunu tek başına anlatır. Sofra sözlüğü ayrı bir
dünyadır: pirohu, çakıstes, gabbar, molehiya...
[ne yenir rehberi](/rehber/kibrista-ne-yenir/) o sözlüğü tabak tabak
açıyor.

## Katmanların tarihi

Bu sözlük adanın kısa tarihidir: **Rumca komşuluğu** yüzyılların
ortak yaşamından kelime bıraktı (gancelli, gabira, garavulli);
**Venedik-İtalyan izi** ev eşyasında yaşar (garyola); **İngiliz
dönemi** (1878-1960) teknik gündeliği verdi (bas, zip, mop); taban
ise Anadolu ağızlarının adada korunmuş halleridir. Türkiye
yayınlarının ve dizilerin etkisiyle genç kuşakta standart Türkçe
güçlenir — kahvehane kuşağı ağzın en zengin konuşurudur;
[kahvehane kültürü](/rehber/kibris-kahvesi/) sayfası o sahneyi
anlatır.

## Ziyaretçi pratiği: nasıl davranmalı?

Tek kural: **taklide kalkışmadan tadını çıkarın.** "Napan?"a
gülümseyip "iyidir, sen napan?" demek yeterli — zorlama "Kıbrıslıca"
performansı yerine doğal Türkçeniz her kapıyı açar.
[Pazar tezgâhında](/rehber/kibris-acik-pazarlari/) ve köy
kahvesinde kulak vermek, ağzı en saf halinde duymanın yoludur;
[Mağusa'nın esnaf adresleri](/rehber/gazimagusa-en-iyi-restoranlar/)
de ikinci sınıftır. İlk seyahatin dil-dışı tüm pratikleri
[15 maddelik rehberde](/rehber/ilk-kez-kibrisa-gidecekler/).
Gazimağusa merkezli yerel şirket Kipra Rent A Car'ın ekibi de iki
ağzı akıcı konuşur — araç tarafında kaybolmazsınız; güncel fiyat
[kiprarent.com](https://app.kiprarent.com/book/cars) üzerinde.

## Sıkça Sorulan Sorular

**Kıbrıs'ta Türkçe anlaşılır mı?**

Elbette — aynı dilin ada ağzıdır. İlk gün kulağınız 'napan?', 'gel be bura' gibi kalıplara alışır; ikinci gün siz de 'sade gave' söylersiniz. Anlaşmazlık değil, lezzet farkıdır.

**'Napan' ne demek?**

'Ne yapıyorsun / nasılsın' — selamlaşmanın ada hali. Cevabı çoğu zaman yine 'napan'dır; hal hatır böyle döner.

**Soruyu '-mı'sız sormak ne demek?**

Kıbrıs ağzında soru çoğu zaman ekle değil vurguyla kurulur: 'Yemek yeyceñ?' (yiyecek misin?), 'Dün geldiñ?' (dün mü geldin?). Dilbilim literatürünün en çok andığı Kıbrıs özelliği budur.

**Bu kelimeler nereden geliyor?**

Ada tarihinin katmanlarından: Rumca komşuluğu (gancelli, gabira), İtalyan-Venedik izi (garyola), İngiliz dönemi (bas, zip) ve Anadolu ağızlarının korunmuş halleri. Sözlük, adanın kısa tarihidir.

## Kaynaklar

- Kıbrıs Türkçesi — dil özellikleri derlemesi: https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s_T%C3%BCrk%C3%A7esi
- Nurettin Demir — Kıbrıs'ta Türkçe (akademik): https://turkoloji.cu.edu.tr/DILBILIM/nurettin_demir_kibris_turkce.pdf
- Kıbrıs ağzında Batı kökenli sözcükler (akademik): https://akmb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/02/22-Osman-ERCIYAS-Kibris-Turk-Agzinda-Yerlilesen-Bati-Kokenli-Sozcukler.pdf
- TDK Belleten — Kıbrıs Türkçesinin ses bilgisi: https://dergipark.org.tr/en/pub/belleten/issue/45391/569015

---

Kipra Rent A Car — Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs. Depozitosuz, kredi kartı şartsız araç kiralama; KDV + sigorta dahil.
Rezervasyon / Booking: https://app.kiprarent.com/book/cars · WhatsApp: +90 546 996 1004